Magazin 4 je Kontre : Sekretè Ekzekitif POHDH la, Anthonal Mortimé bay dizon l sou konjonkti peyi d Ayiti

Publié le 23 janvier 2013

Nan 2èm emisyon magazine 4 je kontre pou lane 2013, Antonal Mortimé ki se sekretè ekzekitif Platfòm Ayisyen Dwa Moun yo (POHDH), bay dizon l sou divès pwoblèm nan peyi a tankou : kesyon moun ki toujou ap viv nan kan, vyolans sou fanm, lavi chè, eleksyon elatriye.

Pou Antonal, gouvènman Joseph Michel Martelly a pa gen volonte tout bon vre pou retire popilasyon an ki toujou anba tant yo apre 3 lane. Finansman peyi Kanada te bay pou retire moun sou plas Channmas yo pa koresponn ak sa ki fèt, paske non sèlman kantite moun ki pou te leve yo pa leve nan bon kondisyon men tou reparasyon plas yo ki te nan kontra a pa rive fèt. Mete sou sa divès magouy kote gen moun ki pran 20 mil goud, yo montre yon pwopriyetè yo te deja antann ak li, apre l fin jwenn lajan an, li bay pwopriyetè a 5 mil goud nan kòb la epi li retounen nan kan ak 15 mil goud pa l la pou fè komès oubyen al viv nan yon lòt kan. Dapre Sekretè POHDH la, 11 mil fanmi gouvènman Lamothe Martelly a di yo leve sou channmas la pa jistifye, e kantite kòb ki depanse a te kapab konstwi vilaj nan Kwadèboukè oubyen nan Plato Santral pou deplase yo ki nan difikilte.

Apre l fin fè yon konsta jeneral sou sa moun ka wè nan reyalite a ki pa koresponn ak kantite milyon dola yo di ki debloke pou Ayiti apre katastwòf 12 janvye 2012 la, entèvenan pale sou desepsyon CIRH la ki depanse plis nan pil lajan sa yo e ki pa bay rezilta, kote jis jounen jodi a gen 300 al 450 mil moun ki toujou rete anba tant, san diyite ak respè dwa yo.

Pi lwen Antonal siyale vyolans ak vyòl k ap fèt sou fanm nan kan yo, kote plizyè nèg konn fè kadejak sou fanm ak tifi nan kan yo, anplis vòl, ak lòt pwoblèm nan fanmi yo ki pa konnen kilè leta ayisyen ap deplase yo. Entèvenan lonje dwèt tou sou yon seri otorite ki rantre nan vyole fanm parapòt ak otorite yo genyen tankou jan sa fèt nan Savanèt kote non yon majistra pwovizwa site nan dosye kadejak menm jan gen polisye ki nan zak imoral sa yo tou.

Jounen jodi a gouvènman an ap fòse moun peye taks san pa gen okenn sèvis taks yo fè tout bon vre. Menm anndan peyi a, si yon moun nan pwovens ap voye lajan pou yon lòt moun nan Potoprens oubyen yon lòt pwovens, leta takse l. Antonal mande popilasyon an ouvè je l pou bare wout koripsyon sa a k ap grandi chak jou. Lajan sa yo pouvwa anplas la di se pou voye timoun lekòl menm si pèsonn pako konnen Fon nasyonal edikasyon an (FNE) konbyen l gen ladan l. Se menm jan sa te konn fèt sou Duvalier k ap retounen sou gouvènman estrèm dwat sa a ki sanble vin ranmase apre yo te pèdi pye bon bout tan nan pouvwa a.

Sou kesyon lavichè a

Gouvènman pa sou bon pant pou amelyore kondisyon lavi chak jou popilasyon an, dayè, vwayaj prezidan Martelly yo tèlman koute kòb, li fè efè sou ekonomi peyi a dapre Mesye Mortimé ki raple anpil nan vwayaj yo ki te kòmanse nan avyon prive Bautista, dominiken ki te bay kandida epi prezidan lajan avan ak apre kanpay elektoral la. Dominiken sa a ki gen konpayi l k ap travay nan wout Ayiti, te pran avyon prive sa a apre gwo bwi dosye sa a te fè nan peyi a. Nan dènye moman yo se premye plas chèf leta toujou peye ak yon ekip ki konn gen soti 10 rive 40 moun avè l kote chak sitwayen sa a yo gen yon lajan apa pou depanse san konte prezidan ki jwenn 20 mil dola ameriken pou chak jou l pase deyò peyi a dapre sa ki di e ki pa janm demanti. Akote tout lòt difikilte, pawòl pwodiksyon nasyonal, agrikilti ki nan bouch dirijan yo toujou rete eslogan. Apre siklòn Sandy, sitiyasyon an vin pi konplike pou peyizan travayè yo.

Poukisa eleksyon yo pako janm fèt

Prezidan Martelly pa manifeste okenn volonte pou òganize eleksyon nan peyi a menm si deklarasyon sa a te fèt nan diskou 1er janvye 2013 chèf leta a te fè nan Gonayiv. Se depi novanm 2010 majistra nan meri yo, KASEK, ASEK yo te dwe nan eleksyon pou antre an fonksyon 2èm lendi mwa janvye 2011 ak pou moso nan sena ki manke. Ansyen prezidan Preval pa t janm fè eleksyon yo jis li kite pouvwa a. Men tou kòmanse gen enkyetid nan jan Mariano Fernando Amunategui ki se reprezantan ONU nan peyi a ap bay presyon pou eleksyon yo fèt nan peyi a. Dayè jan KEP a monte a se moun Potoprens sèlman ki ladan l jan konstitisyon korije ki fenk soti a prevwa l. Pou kounye a pa gen kesyon asanble nan komin yo ki ta dwe vini nan aparèy elektoral la. Yon lòt bò, pouvwa a ap chèche tout jan pou mete moun pa l nan aparèy elektoral la pou kontwole KEP a. Nan sans sa a, sekirite popilasyon an menase ak zam gouvènman vle mete nan men KASEK yo ki pra l kreye plis ensekirite jan sa fèt nan komin Gwomòn kote 4 moun mouri apre zak enjistis yon kasek zòn nan te fè.

Jistis ak sekirite

Yon fwa ankò otorite nan peyi a souflete viktim diktati Duvalier yo ak dènye desizyon pouvwa anplas la pran pou bay ansyen prezidan Jean Claude Duvalier yon paspò diplomatik. Dokiman sa bay ansyen diktatè a menm dwa ak lòt ofisyèl nan gouvènman an. Men sa pa anpeche pou kolektif k ap ekzije jistis pou viktim Duvalier yo di y ap kontinye goumen jiskaske yo jwenn jistis. Aksyon sa a, dapre Antonal, machande sekirite tout sitwayen nan peyi a. Sekretè jeneral POHDH la montre kijan dosye ap kouvri dosye tankou jan yo vle fè moun bliye mesye Josué Pierre Louis ki gen akizasyon kadejak sou do l. Menm jan tou pou sitwayen Cliford Brant, pèsonn pa konnen kijan sa ye menm si gen bwi k ap kouri lajistis amerikèn gen pou rantre ak li Ozetazini.

4 Je Kontre se yon emisyon Sosyete Animasyon Kominikasyon Sosyal mete deyò chak semèn pou brase sou diferan pwoblèm ak aktyalite k ap pase nan peyi a. SAKS jwen kolaborasyon ICKL, ITECAak PAJ nan seri magazin sa yo ki difize prensipalman sou anviwon 40 radyo kominotè ak prive nan 10 depatman peyi a depi plizyè lane.

Site conçu et réalisé par AtelierWeb du Groupe Medialternatif
© Tous droits reservés - Mars 2012

Enstitisyon patnè SAKS
REFRAKA, PAJ, ICKL, PAPDA, POHDH, ITECA, SOFA

Enstitisyon ki apiye SAKS
Broederlijk- DelenWacc, Développement et Paix, IMS, UNESCO, AJWS, Entraide et Fraternité

SAKS se  manm AMARC ak WACC.

Ang ri Richard Jules al riyèl Levasseur # 21 A- Delmas 75
Pòtoprens Ayiti W.I.- Bwat Postal 15639 - Petyonvil
Telefòn : (509) 2945-64 22 / 3170-6422 - Imèl: saks@saks-haiti.org